Etiket arşivi: ekşi sözlük

Soma (301) …

soma’dan
son maden
sönmeden,
sinmeden
sor madem,
sen neden öldürüldün,
sarmadan ateş
sunmadan canı
sandın çıkacaktın
sandıkla gömüldün
sandıkla gömüldün.
soma’da göre göre
sormadan bile bile öldün.
–O.D.

İktidar partisinin oy tarlalarının gübrelerinden biri olan kömürün düşük maliyetlerle çıkarılmasının iktidar için önemi doğrultusunda devlet kontrolünden ve teftişinden muaf kalarak can güvenliğini hiçe sayıp işletme giderlerini en aza indiren özel şirketin yöneticilerinin başsorumluları olduğu Soma faciasının üzerinden 59 gün geçti.
akilligelisim‘in 13 mayıs 2014 soma maden ocağı patlaması başlığındaki girdisi o başlıktaki gün gün girilmiş girdi sayılarına bakarak Soma faciasını unuttuğumuza dikkat çekiyor. Bu görüşü desteklemek, biraz daha kapsamlı hale getirerek Soma’yı hatırlatmak için kazadan sonra içinde Soma kelimesi geçen 10 Temmuz 2014 16:30 itibariyle 996 başlığa yazılmış 16676 girdi üzerinden bir inceleme yaptım.

Soma’yı unuttuk!

Ölümlerin üzerinden iki hafta geçtikten sonra Soma başlıklarına yazma sayısı yok denecek kadar azalmış. Bunun Gezi direnişinin yıldönümüne denk gelmesi tesadüf olmasa gerek. Haziran başında 12numara.org sitesindeki soma videosu hatırlanmasını sağladıysa da sonrasında Soma hakkında pek yazılıp çizilmemiş.

soma_zamansalegilim_gun

Hakkında en çok konuşulan Soma başlıkları

soma_basliklari

13 mayıs 2014 soma maden ocağı patlaması (5353), rte’nin soma’da vatandaşa yumruk attığı iddiası (932), 16 mayıs 2014 soma holding basın toplantısı (459), yılmaz özdil’in soma müstahaktır demesi (351), soma’da halkı sakinleştirmeye giden sarıklılar (217), soma faciasının bize öğrettikleri (198), düğüne gider gibi somaya giden uğur dündar (167), soma holding (165), soma araştırma önergesini reddeden akp’liler (148), 12numara.org sitesindeki soma videosu (139) en çok girdi içeren Soma başlıkları.

Soma’daki suçu örtbas etmeye çalışan bazılarının hedef saptırarak Yılmaz Özdil’in aslen ne demek istediğine bakmadan bir cümlesine takılmaları ve Uğur Dündar’a takım elbise ile Soma’ya gitmesi üzerinden tepki göstermeleri konuşulması gereken asıl konuları (örn. Erdoğan’ın chp’li vekilin önergesinde tek kelime soma yok yalanı, chp’nin soma maden ocağıyla ilgili soru önergesi) bir nebze geride bırakmış.

İçinde Soma kelimesi geçmediği için incelemeye dahil edilmemiş olsa da “14 mayıs 2014 rte’nin basın açıklaması” başlığının 474 girdi ile üst sıralarda olması gerektiğini hatırlatmakta fayda var. Bu toplantıda Erdoğan bir asır evvel İngiltere ve A.B.D.’de de ölümlü maden kazalarının olduğunu hepimize öğretmişti, aylardır Soma’daki kazalar araştırılsın diye bas bas bağıran CHP’nin Soma ile ilgili verdiği önergelerinde tek kelime Soma geçmediğini iddia etmişti.

Soma başlıklarında bakınız verilerek dikkat çekilenler

soma_bkzlari

Ölen madencileri “şehit” olarak yutturarak tepkileri azaltmaya çalışan resmi ağızlar sözlük yazarlarının dikkatinden kaçmamış. Erdoğan’dan ve bakanlarından önceden duyduğumuz “bu mesleğin kaderinde maalesef bu var” ve “madenciler güzel öldüler” sözlerini de sıkça hatırlatmışlar.

Soma başlıklarında adı en çok geçen kişiler

soma_kisiler

Bir tarafta 29 Nisan 2014’te TBMM’de görüşülüp reddedilen CHP’nin Soma maden ocağıyla ilgili soru önergesinin mimarlarından Mv. Özgür Özel, madencilerin hakları için Soma’ya kamp kuran Çağdaş Hukukçular Derneği genel sekreteri Av. Selçuk Kozağaçlı, yandaş medyanın az daha başsorumlu ilan edeceği Yılmaz Özdil vb., diğer tarafta facianın gerçek sorumluları (başbakan, bakanlar, holding başkanı ve soma araştırma önergesini reddeden akp’liler), başbakan müşavirinin vatandaşı tekmelemesi eyleminin müsebbibi Yusuf Yerkel vb.

Soma başlıklarına trolllerin ilgisi

soma_troll_bkzlari

Bir önceki incelemedeki 125 kişilik troll listesini baz alarak Soma başlıklarındaki troll aktivitesine bakıldığında trollerin sadece 266 girdisi olduğu görülüyor. Bu da çoğunluğu iktidar yanlısı trolllerin Soma faciası için pek kulp bulamadıklarını gösteriyor. Soma konusundaki trollvari söylemleri daha çok yandaş medyadaki bilindik kişilerden duyduk.

Bu çözümlemenin yapılmasında kullanılan ssg++ komutlarını şurdan görebilirsiniz.

Sümeyye’nin trollleri ve Ekşi Sözlük

Son sene içerisinde Ekşi Sözlük bünyesinde iktidara karşı artan muhalefeti bu blogda önceki çözümlemelerde ele almıştık. Özellikle Gezi ile sosyal medyanın gücünü anlayan iktidar kendi adına sosyal medyada cirit atmak üzere ekipler oluşturmuştu. Bunun ekşi sözlük ayağına ne yazık ki fazlaca troll başlığına maruz kalarak biz de tanık olduk. nickine entry girilmemiş yazar‘ın 3 dakikada sümeyye troll’lerinden kurtulma rehberi başlığındaki girdisi Sümeyye Erdoğan’ın ‘bizim troller‘inin sözlükteki uzantılarını listelemeye çalışıyor. ‘Ak troll‘ olarak da anılan bu yazarları bir ekşi sözlük yazarı satılık vicdanlı robotlar, şempanzelerden bile daha az ahlaki tutarlılığa sahip kişiler olarak tanımlıyor. Trolller işlerinin tanımı gereği akılalmaz akıl yürütme tarzları ve açtıkları provoke edici başlıklarla tepki girdileri yazdırma amacı güdüyor. Başlığın popüler olması sayesinde propaganda ve algı manipülasyonu yaptıklarını düşünseler de bana göre troll başlıkları çoğunlukla takibeden girdide (@2) verilen ayarla o girdinin dünün/haftanın en beğenilen girdileri arasına girmesini sağlamaktan başka bir işe yaramıyor. Bu çözümlemenin konusu yukarda bahsi geçen troll listesinin tepesindeki 25 sözlük yazarının 26 Mart 2014 tarihine kadarki girdileri.
(Not: Resimlerin üstüne tıklayarak büyük boyutta görüntüleyebilirsiniz.)

troller_zamansalegilim_gun

Bahsi geçen troll sözlük hesapları özellikle son senede etkinleştirildiği ya da etkin olarak kullanılmaya başlandığı için gün gün trolller tarafından yazılan girdi sayısını gösteren yukardaki grafikte özellikle 1 Mayıs 2013’ten sonrasında girdi sayılarında artış görülüyor. 1 Mayıs gösterileri, alkol düzenlemesi ve Reyhanlı patlamasıyla başlayan mayıstaki yükseliş sonrasındaki Gezi Direnişi ve Yolsuzluk ve Rüşvet Operasyonu süreci ile artarak devam etmiş görünüyor. Bu yüzden çözümlemeyi trolllerin 1 Mayıs 2013’ten beri girdiği 37380 girdiyle sınırlandırıyorum.

troller_histogram_girdi_sirasi

Bir troll için başarı kıstası, başlığı açıp kenara çekildikten sonra en fazla sayıda tepki girdisini çekebilmektir. Başarı ölçümünü şimdilik geleceğe erteleyip, trollerin girdilerinin girdi sıralarına bakalım. Yazdıkları girdilerin başlığın kaçıncı sırasında olduğunun dağılımını gösteren yukardaki grafiğe göre trolllerin 7853 adet girdisi başlığın birinci girdisi. Bu %21’lik bir orana tekabül ediyor. Bu oranın yüksekliği yazarların troll davranışı gösterdiğini ve gündem belirleme amacı taşıdıklarını onaylar nitelikte.

troller_zamansalegilim_saat

Troller en çok hangi saatlerde mesai yapmış diye bakıldığında 00:00-01:00 arasının en çok girdi girilmiş zaman aralığı olduğu görülüyor. Başlığın o günkü ilk girdisi görünürlüğü en yüksek olan girdi olduğu için bilinçli şekilde entry girmek için saat 00.00’ı bekledikleri anlaşılıyor.

Trolllerin en çok girdi yazdıkları başlıklar

troller_basliklar
Siyasetle ilgili başlıklarda çok şaşırtıcı bir şey olmasa da AKP’nin ulaşım konusundaki icraatlarına yoğunlaşma görülüyor. Diğer başlıklar çoğunlukla Galatasaray, Fenerbahçe ve Acun programlarıyla ilgili.

Trolllerin bakınız vererek dikkat çektiği şeyler

troller_bkzlar
Trolller kafayı en çok Kemalistlere, gezicilere ve sol yayın organlarına takmış görünüyor.

Bu çözümlemenin yapılmasında kullanılan ssg++ komutlarını şurdan görebilirsiniz.

gezi eylemlerine nasıl gelindi?

sour‘un herkes eylem sebebini yazsın kampanyası başlığındaki girdileri, ekşi sözlük’te hakkında başlık açılmış akp iktidarının tepki çeken uygulamalarını ve söylemlerini derleyen çok önemli bir çalışma. Ben de o girdilerdeki başlıkları (burdan itibaren “tepkisel başlıklar”) temel alarak iktidara karşı olan tepkiyi inceledim. ekşi sözlük özelinde şu sorulara cevap aramaya çalıştım: 28 mayıs gezi direnişi öncesinde bu tepkinin miktarı zamanla nasıl değişmiş ve hangi konularda yoğunlaşmış? pek çok kimseye sürpriz olarak gelen gezi olayları tahmin edilebilir miydi? yoksa öküz altında dış mihrak mı aramalıyız? verileri yorumlamadan derlenmiş olarak ve ssg++ ile elde ediliş yöntemiyle birlikte sunuyorum.

İlk olarak tepkisel başlıklardaki tüm girdileri indirdim.

$ ssg++ yürüt hayvanknk [şey=herkes eylem sebebini yazsın kampanyası, yazar=sour] !  başlıkgirdileri ! girdibkzları ! dosyabtk [dosya=gezi_oncesi_tepki_tema.txt]
$ ssg++ -l yürüt başlıkknk [dosyadanbaşlık=gezi_oncesi_tepki_tema.txt] ! başlıkgirdileri ! dosyabtk [dosya=gezi_oncesi_tepki_temasi_girdileri.xml]
  • gezi direnişi öncesinde (28 mayıs 2013 öncesi) tepkisel başlıklara yazılan girdilerin haftalara göre dağılımı
gezi direnişi öncesinde (28 mayıs 2013 öncesi) tepkisel başlıklara yazılan girdilerin haftalara göre dağılımı.
gezi direnişi öncesinde (28 mayıs 2013 öncesi) tepkisel başlıklara yazılan girdilerin haftalara göre dağılımı.

$ ssg++ yürüt dosyaknk [dosya=gezi_oncesi_tepki_temasi_girdileri.xml] ! tarihflt [son=28.05.2013] ! histogram [eksen=zaman, çözünürlük=hafta] ! grafikbtk

  • gezi direnişi öncesinde en fazla konuşulmuş tepkisel başlıklar
gezi direnişi öncesinde en fazla konuşulmuş tepkisel başlıklar
gezi direnişi öncesinde en fazla konuşulmuş tepkisel başlıklar

$ ssg++ yürüt dosyaknk [dosya=gezi_oncesi_tepki_temasi_girdileri.xml] ! histogram [kategori=başlık] ! grafikbtk

gezi direnişi öncesinde en fazla konuşulmuş tepkisel başlıklar (etiket bulutu)
gezi direnişi öncesinde en fazla konuşulmuş tepkisel başlıklar (etiket bulutu)

$ ssg++ yürüt dosyaknk [dosya=gezi_oncesi_tepki_temasi_girdileri.xml] ! histogram [kategori=başlık] ! dosyabtk [dosya=gezi_oncesi_tepki_basliklari_wordle.txt]

  • gezi direnişi öncesinde tepkisel başlıklarda en fazla bakınız ya da görünmez bakınız verilmiş başlıklar
gezi direnişi öncesinde tepkisel başlıklarda en fazla bakınız ya da görünmez bakınız verilmiş başlıklar
gezi direnişi öncesinde tepkisel başlıklarda en fazla bakınız ya da görünmez bakınız verilmiş başlıklar

$ ssg++ yürüt dosyaknk [dosya=gezi_oncesi_tepki_temasi_girdileri.xml] ! girdibkzları ! histogram [kategori=başlık] ! metinbtk | head -n 100 > gezi_oncesi_tepki_bkzlar_top100.txt
gezi_oncesi_tepki_bkzlar_top100.txt dosyasındaki eş anlamlı olan satırları (örn. rte = recep tayyip erdoğan) bir araya getirdikten ve spoiler, edit gibi bağlam dışı kelimeleri ayıkladıktan sonra:
$ ssg++ yürüt dosyaknk [dosya=gezi_oncesi_tepki_temasi_girdileri.xml] ! girdibkzları ! genelflt [alan=baslik, dosyadandeğer=gezi_oncesi_tepki_bkzlar_top100.txt] ! histogram [kategori=etiket] ! grafikbtk

gezi direnişi öncesinde tepkisel başlıklarda en fazla bakınız ya da görünmez bakınız verilmiş başlıklar (etiket bulutu)
gezi direnişi öncesinde tepkisel başlıklarda en fazla bakınız ya da görünmez bakınız verilmiş başlıklar (etiket bulutu)

$ ssg++ yürüt dosyaknk [dosya=gezi_oncesi_tepki_temasi_girdileri.xml] ! girdibkzları ! histogram [kategori=başlık] ! dosyabtk [dosya=gezi_oncesi_tepki_bkzlari_wordle.txt]

en iyi 10 film anketi

sözlükçülerin en iyi 10 film listesi başlığında kullanıcıların oluşturdukları listelerde en fazla geçen filmleri inceledim.

İşte o 10 film ve listelenme sayıları:

  1. fight club: 121
  2. the godfather: 100
  3. the shawshank redemption: 86
  4. pulp fiction: 74
  5. the lord of the rings: 69
  6. the matrix: 66
  7. v for vendetta: 61
  8. oldboy: 52
  9. leon: 51
  10. the prestige: 49

Öncelikle başlıktaki girdileri bir dosyaya indirdim:

$ ssg++ -l başlıkindir sözlükçülerin en iyi 10 film listesi, sözlükçülerin en iyi 10 film listesi.xml
  • sözlükçülerin en iyi 10 film listesi
    sözlükçülerin en iyi 10 film listesi
    sözlükçülerin en iyi 10 film listesi

    $ ssg++ yürüt dosyaknk [dosya=sözlükçülerin en iyi 10 film listesi.xml] ! girdibkzları ! histogram ! dosyabtk [dosya=filmler.txt]
    $ cat filmler.txt | head -n 100 > top100_film.txt
    

    top100_film.txt dosyasında aynı film için yazılmış farklı isimleri tek satırda noktalı virgülle ayrılmış hale getirdikten sonra:

    $ ssg++ yürüt dosyaknk [dosya=sözlükçülerin en iyi 10 film listesi.xml] ! genelflt [alan=girdi, dosyadandeğer=top100_film.txt] ! histogram [kategori=etiket] ! grafikbtk
    

    sözlükçülerin en iyi 10 film listesi (etiket bulutu)
    sözlükçülerin en iyi 10 film listesi (etiket bulutu)

    $ ssg++ yürüt dosyaknk [dosya=sözlükçülerin en iyi 10 film listesi.xml] ! genelflt [alan=girdi, dosyadandeğer=top100_film.txt] ! histogram [kategori=etiket] ! dosyabtk [dosya=wordle-film.txt]
    

gezi direnişinin ekşi sözlük’teki yansımaları

garipadam‘ın gezi direnişi ile ilgili tüm ekşi sözlük başlıklarını topladığı girdisi sağolsun, gezi direnişini ekşi sözlük üzerinden çözümleme işinin el emeği gerektiren önemli bir kısmı hazır elime geçmiş oldu. ssg++ programı için örnekler sunmayı amaçlayan bu blog için gezi direnişinden daha iyi bir başlangıç konusu da olamazdı.

Öncelikle gezi direnişi ile ilgili başlıkları gezi_tema.txt dosyasına aldım.

$ ssg++ yürüt başlıkknk [başlık=\#35174647] !  başlıkgirdileri ! girdibkzları ! dosyabtk [dosya=gezi_tema.txt]

Gezi temalı tüm başlıklardaki 28 mayıs – 23 temmuz arasında girilmiş girdileri gezi_temasi_girdileri.xml dosyasına kaydettim.

$ ssg++ -l yürüt başlıkknk [dosyadanbaşlık=gezi_tema.txt] ! başlıkgirdileri ! tarihflt [baş=28.05.2013] ! dosyabtk [dosya=gezi_temasi_girdileri.xml]
  • gezi parkı ile ilgili başlıklara yazılan girdilerin günlere göre dağılımı
gezi parkı ile ilgili başlıklara yazılan girdilerin günlere göre dağılımı

gezi parkı ile ilgili başlıklara yazılan girdilerin günlere göre dağılımı.

$ ssg++ dosyadanzamansaleğilim gezi_temasi_girdileri.xml, gün

 

  • gezi direnişi ile ilgili girdilerde en fazla bakınız ya da görünmez bakınız verilmiş başlıklar
gezi direnişi ile ilgili girdilerde en fazla bakınız ya da görünmez bakınız verilmiş başlıklar
gezi direnişi ile ilgili girdilerde en fazla bakınız ya da görünmez bakınız verilmiş başlıklar.

$ ssg++ dosyadananket gezi_temasi_girdileri.xml

 

  • gezi direnişi ile ilgili girdilerde en fazla bakınız ya da görünmez bakınız verilmiş başlıkların etiket bulutu olarak gösterimi
gezi direnişi ile ilgili girdilerde en fazla bakınız ya da görünmez bakınız verilmiş başlıkların etiket bulutu olarak gösterimi
gezi direnişi ile ilgili girdilerde en fazla bakınız ya da görünmez bakınız verilmiş başlıkların etiket bulutu olarak gösterimi.

$ ssg++ yürüt dosyaknk [dosya=gezi_temasi_girdileri.xml] ! girdibkzları ! histogram ! wordlebtk [dosya=gezi_bkzlari_wordle.txt]

 

  • gezi direnişi ile ilgili en çok konuşulmuş başlıklar
gezi direnişi ile ilgili en çok konuşulmuş başlıklar
gezi direnişi ile ilgili en çok konuşulmuş başlıklar.

$ ssg++ yürüt dosyaknk [dosya=gezi_temasi_girdileri.xml] ! histogram [kategori=başlık] ! grafikbtk

 

  • gezi direnişi ile ilgili en çok konuşulmuş başlıkların etiket bulutu olarak gösterimi
gezi direnişi ile ilgili en çok konuşulmuş başlıkların etiket bulutu olarak gösterimi
gezi direnişi ile ilgili en çok konuşulmuş başlıkların etiket bulutu olarak gösterimi.

$ ssg++ yürüt dosyaknk [dosya=gezi_temasi_girdileri.xml] ! histogram [kategori=başlık] ! wordlebtk [dosya=gezi_basliklari_wordle.txt]